Rússneskir kafbátar undan ströndum Bandaríkjanna

Wonderferret

Tveir kjarnorkuknúnir rússneskir árásarkafbátar hafa verið undan austurströnd Bandaríkjanna undanfarna daga, að því er segir í The New York Times 4. ágúst. Hafi ferðir þeirra vakið menn til umhugsunar í bandaríska varnarmálaráðuneytinu og innan leyniþjónustunnar, þar sem rússneskra kafbáta hafi ekki orðið vart á þessum slóðum um nokkurt skeið. Velti menn því fyrir sér, hvort koma kafbátanna á þessar slóðir sé til marks um, að rússneski herinn ætli að láta meira að sér kveða en áður.

Segir blaðið, að kafbátarnir veki upp minningar um kalda stríðið, þegar algengt var að Bandaríkin og Sovétríkin héldu kafbátum sínum undan hvor annars ströndum. Hrun Sovétríkjanna hafi hins vegar svipt rússneska flotann mætti til að halda úti skipum fjarri heimahöfnum. Nú sé annað uppi á teningnum, þegar kafbátar dveljist dögum saman þúsundir mílna frá Rússlandi. Veki þetta þess vegna undrun Bandaríkjahers og sérfræðinga í varnarmálum.

Norman Polmar, flotasagnfræðingur og sérfræðingur í kafbátahernaði segir við blaðið: „Ég held, að minnsta kosti 15 ár séu síðan þeir hafi sent framlínu kjarnorkukafbáta að ströndum Bandaríkjanna.“

Kafbátarnir eru af Akula-gerð, sambærilegir við bandarísku Los Angeles-kafbátana. Þeir eru ekki nógu stórir til að bera langdrægar kjarnorkueldflaugar.

Blaðið hefur eftir embættismönnum í bandaríska varnarmálaráðuneytinu, að annar kafbátanna hafi verið á alþjóðasiglingaleið um 200 mílur undan strönd Bandaríkjanna þriðjudaginn 4. ágúst. Ekki var vitað nákvæmlega um hinn, en sagt var, að hann hefði siglt í áttina að Kúbu, þótt einnig væri gefið til kynna, að hann hefði farlægst á norðurleið.

Fréttir af þessum kafbátum berast, þegar rússneski flotinn reynir að rétta hlut sinn eftir enn eina misheppnaða tilraun sína með Bulava-eldflaugina, sem er langdræg kafbátaflaug. Síðast var reynt að skjóta henni á loft 15. júlí og misheppnaðist það þá í sjötta sinn frá 2005.

Norman Polmar telur, að með því að senda kafbátana út á N-Atlantshaf og á gamlar slóðir við Bandaríkjaströnd sé rússneski flotinn að minna á, að hann skipti enn pólitísku máli.

Sagt er, að annar kafbátanna sé af Akula II gerð. Þeir bátar eru fullkomnustu kafbátar Rússa og hljóðlátari en hinir eldri. Um borð í Akula-bátunum eru tundurskeyti til árása á aðra kafbáta og herskip, auk eldflauga til árása á skotmörk á landi og sjó.

Blaðið segir, að innan bandaríska varnarmálaráðuneytisins veki það ávallt nokkrar áhyggjur, þegar Rússar fari inn á nýjar brautir með herafla sinn og það geri þeir með því að senda þessa kafbáta sína að bandarísku lögsögunni. Floti Bandaríkjanna fylgist með ferðum bátanna úr flugvélum, skipum, neðansjávar hlustunartækjum og öðrum kafbátum.

Á vefsíðu varnarmálastofnunar íslenska utanríkisráðuneytisins má lesa ódagsetta tilkynningu frá því í júlí 2009 þar sem segir:

„Óvenjumikil umferð rússneskra kafbáta hefur verið um Norður-Atlantshaf í sumar.

Tveir rannsóknarkafbátar rússneska sjóhersins, studdir kjarnorkuknúnum árásar- og þjónustukafbátum, hafa haldið sig á svæðinu við Norður-Atlantshafshrygginn, frá Færeyjum norður að Svalbarða.

Kafbátaleitarflugvélar hafa fylgst náið með ferðum kafbátanna á sínu eftirlitssvæði og miðlað upplýsingum til upplýsingakerfa Atlantshafsbandalagsins.

Í júní og fyrstu dagana í júlí sáust kafbátarnir nokkra tugi sjómílna utan efnahagslögsögunnar í austri og norðaustri. Þeir hafa athafnað sig á Norður-Atlantshafshryggnum, frá svæðinu milli Íslands og Færeyja, norður með austurströndinni og þaðan í átt að Jan Mayen. Kafbátarnir virðast notaðir til þess að vinna að margvíslegri kortlagningu og vísindalegum rannsóknum á Norðuratlantshafshryggnum.

Íslenska loftvarnakerfið, sem Varnarmálastofnun rekur, er hluti af samhæfðu loftvarnakerfi Atlantshafsbandalagsins, sem er tengt upplýsingakerfum bandalagsins. Varnarmálastofnun hefur með reglulegum hætti miðlað tiltækum upplýsingum um kafbátaferðirnar til utanríkisráðuneytisins.“