Í sjálfu sér þarf ekki að útskýra þessi mál í íslenskum fjölmiðlum. Við þekkjum Þórólf og skrifin hans og vitum auðvitað að þau dæma sig sjálf. Hann hefur verið tíður álitsgjafi á Speglinum Ríkisútvarpsins og jafnan skipað sér í sveit þeirra sem varið hafa öll gönuhlaup og samningsmistök ríkisstjórnarinnar í Icesavemálinu. Það er því skiljanlegt að honum sárni ummæli Evu Joly. Því eins og máltækið segir: Sannleikanum verður hver sárreiðastur.

En hvað sagði Eva Joly sem særði hinn hörundssára prófessor svo? Það var meðal annars þetta:

„Prófessor Þórólfur Matthíasson hefur um langt skeið stutt kröfur Breta og Hollendinga. Í grein hans, sem birtist í Aftenposten 2. febrúar, er ýmsu sleppt og rangt farið með staðreyndir.“

Og síðar sagði hún ennfremur:

„Þórólfur gefur til kynna með lítt fræðilegum hætti að þeim, sem telja að Icesave-samningarnir séu dæmi um hráa valdníðslu og endurspegli fallið fjármálakerfi, megi líkja við Bernie Madoff, sem var dæmdur í 150 ára fangelsi. Óljóst er í greininni hvernig hann kemst að þeirri niðurstöðu.“

Þetta er allt saman rétt hjá Evu Joly. Íslenska þjóðin er á góðri leið með að hafna Icesave óberminu. Meira að segja ríkisstjórnin sér sitt óvænna og vill nú leggja af stað til nýrra viðræðna um málið.

Við þær aðstæður er ekki að undra að maður sem hefur stutt allar útgáfur af Icesaveklúðri ríkisstjórnarinnar viti ekki sitt rjúkandi ráð; ekki frekar en Indriði H Þorláksson sem einnig hefur verið manna ólatastur við að verja vondan málstað. Líkt er á komið með þeim kumpánum og skrif beggja verða að skoðast í því ljósi. Þeir eiga það sameiginlegt að hafa aldrei brugðist vondum málstað í Icesavemálinu.

En ekki núna. Hann skrifaði ákaflega athyglisverða grein í Fréttablaðið á dögunum og varpaði lofsamlegu ljósi á kapítalismann. Beitti þar kunnuglegum rökum, sem lesa má til dæmis um í fræðum frjálshyggjumanna.

Frjálshyggjumenn vitna gjarnan til þess að markaðurinn sé litblindur og það er einmitt heiti þekktrar bókar sem varpar ljósi á þessa kenningu. Hún gengur út á að sá sem stundi viðskipti á markaði verði að snúa sér þangað sem ágóðavonin er mest. Þess vegna hafi til dæmis markaðurinn og viðskiptin átt sinn þátt í að fella kúgunarstjórn hvítra í Suður Afríku.

Í markaðsviðskiptum komist menn nefnilega ekki upp með annarlegar hvatir og fordóma. Menn tapi fjármunum á slíku og verði því undir í samkeppninni. Markaðurinn haldi mönnum við efnið og afstýri því í raun að þeir láti annað en hagnaðarvonina ráða sinni för.

Þetta er einmitt ábending Ögmundar Jónassonar í greininni fyrrnefndu er hann segir:

„Kapítalisminn er ágengari en margir halda; túristinn frá München ætlar til Íslands í sumar hvað sem tautar og raular; Ikea ætlar að selja Jóni og Gunnu á Íslandi stól og borð -fiskkaupmaðurinn í Grimsby ætlar að koma íslenskum fisk á veitingahúsaborð í London. Hann ætlar ekki að einangra Ísland.“

Þetta er einmitt kjarni málsins. Í hollensku og bresku konungsríkjunum hrína ráðherrarnir við hátt út af Icesave . En þeir ráða ekki einir förinni. Markaðurinn tekur af þeim völdin. Af því að hann er litblindur, eins og Ögmundur lýsir svo listavel. Menn hætta ekki viðskiptum við Ísland, þó hótanir berist úr stjórnaráðum Breta og Hollendinga. Og heldur ekki þó undir röksemdir þeirra sé tekið af ólíklegasta fólki hér á landi. Markaðurinn fer sínu fram eins og þeir hafa bent á Ögmundur og frjálshyggjumennirnir.

Þegar kröfur í þrotabú Kaupþings voru birtar kom í ljós að kröfur lífeyrissjóðanna nema rúmlega 64 milljarði bara í þessum eina banka. Þessar kröfur eru að langmestu leyti tapaðar.

Þar fyrir utan áttu lífeyrissjóðirnir hlut í föllnu bönkunum og stórfyrirtækjunum Exista, FL Group og margra fleiri. Eftir nokkurn tíma verða stjórnir lífeyrissjóðanna að horfast í augu við raunverulegt tap og gera sjóðsfélögunum grein fyrir því hvað mikið lífeyririnn þeirra skerðist vegna þess hvernig þetta fólk sem borgar sjálfu sér ofurlaun hefur farið að við vörslu og hagsmunagæslu fyrir lífeyrisþega. Eðlilega sitja allir áfram í þægilegu sætunum sínum og hafa ekki skert eigin kjör en halda áfram að ráðslagast með lífeyri fólksins í landinu.

Við ráðum því ekki hvort við greiðum í lífeyrissjóði eða ekki. Við erum þvinguð til að gera það með lögum. Ríkisvaldið skyldar okkur til að greiða ákveðinn hluta af tekjum okkar í lífeyrissjóði alla starfsævi okkar. Sjálfstæðir atvinnurekendur og launafólk er þarna á sama báti. Löggjafinn gætti þess ekki að setja nægjanlegar skyldur á stjórnendur lífeyrissjóðanna þannig að einhver takmörk og eftirlit sjóðsfélaga gæti verið um að ræða varðandi fjárfestingu og starfsemi að öðru leyti. Venjulegur lífeyrisþegi verður að taka því sem að honum er rétt eða aðallega frá honum tekið. Nú þegar fráleit fjármálastjórn lífeyrissjóðanna hefur leitt til gríðarlegs taps þá hefur venjulegur lífeyrisþegi heldur ekkert með það að gera og getur ekki sagt sig frá lífeyrissjóðnum heldur verður lögum samkvæmt að halda áfram að borga hluta launa sinna í hann.

Svo mjög hefur réttindum frjálsborins fólks farið aftur frá þjóðveldisöld á Íslandi fyrir rúmum þúsund árum að þá gátu menn sagt sig úr goðorði þess goða sem menn vildu ekki vera með og í sveit með öðrum goða sem þeim hugnaðist betur. Nú 1100 árum síðar eiga frjálsbornir menn sem svo eru kallaðir ekkert val. Þeir eru tilneyddir til að vera í þeim lífeyrissjóði sem löggjafinn ákveður.

Á þjóðveldisöld greiddi fólk tíund sem skiptist eftir ákveðnum reglum. Þá greiddu eignamenn eignaskatt í formi tíundar en ekkert var lagt á aðra. Velferðarkerfi þess tíma var það fullkomnasta sem þekktist í Norðurálfu enda var þá ekki til í landinu víðtækt net vandamálafræðinga til að vandræðast með fólk.

Nú greiða menn um helming tekna sinna í tekjuskatta og lífeyrissjóði auk þess sem ríkisvaldið tekur síðan fjórðung allrar eyðslu í formi virðisaukaskatts auk margs annars. Því má velta fyrir sér hvort fólkið í landinu sé í raun frjálsborið þegar það ræður ekki nema minni hluta tekna sinna en ríkisvaldið tekur meirihlutann og úthlutar að eigin geðþótta. Alla vega er frelsi okkar verulega skert vegna ofurskattheimtu og greiðslna í lífeyrissjóði svo okkur geti hugsanlega liðið vel í ellinni ef við verðum svo gömul. Ef ekki þá hirðir lífeyrissjóðurinn þennan þvingaða sparnað okkar.

Sá munur er gerður á almennum launþegum og atvinnurekendum annars vegar og ríkisstarfsmönnum hins vegar að almenni launþegi og atvinnurekandinn leggja fé sitt í ýmsa lífeyrissjóði sem hafa verið ávaxtaðir með neikvæðum hætti að undanförnu með þeim afleiðingum að við fáum ekki peningana okkar þeir eru ekki lengur til. Lífeyrissjóðurinn tapaði þeim

Starfsmaður ríkisins þarf ekki að hafa þessar áhyggjur. Hans lífeyrir er verðtryggður og skerðist ekki hvað sem á dynur í þjóðfélaginu. Staðreyndin er nefnilega sú að lífeyrissjóðurinn okkar venjulegs fólks sem erum ekki ríkisstarfsmenn skerðist vegna ráðaleysis stjórnanda lífeyrissjóða okkar. Þetta gerist þrátt fyrir það að því sé haldið fram að verðtryggingin verði að vera á lánunum okkar til að hægt sé að hafa verðtryggðan lífeyri. Sterkustu talsmenn þessa er verkalýðshreyfingin og Samtök atvinnulífsins. Verkalýðshreyfingin er þannig að leggja þær drápsklyfjar á venjulegt launafólk í landinu sem þarf að fá lánafyrirgreiðslu sem það getur ekki staðið undir og rýrir lífskjör þeirra.

Ábyrgð verkalýðshreyfingarinnar

Þrátt fyrir að Verkalýðshreyfingin hafi náð því fram að fjötra alþýðu þessa lands undir drápsklyfjum verðtryggingarinnar þá heldur verðtryggingin ekki á lífeyrissjóðum þessarar sömu alþýðu. Lífeyrissjóðirnir ávöxtuðu nefnilega ekki sitt pund á verðtryggðum reikningum. Þess vegna situr venjulegur Íslendingur nú uppi með það að tapa eignum sínum vegna verðtryggingarinnar og tapa lífeyrinum sínum vegna áhættusækinnar fjárfestingarstefnu gæslumanna lífeyrisins. Með hvaða hætti getur verkalýðsforustan afsakað þetta fyrir almenningi.

Hvernig ætlar verkalýðshreyfingin að afsaka það að höfuðstólar verðtryggðra lána stökkbreytist upp á við jafnvel þó að virðisaukinn í þjóðfélaginu sé neikvæður. Getur verkalýðshreyfingin bent á einhverja réttlætingu þess að fólkið í landinu sé arðrænt með þessum hætti.

Áttar verkalýðshreyfingin sig ekki á því að það eru engir aðrir en verkalýðsforingjar þessa lands sem bera mesta ábyrgð á því að alþýðu þessa lands var hrundið út í verðtryggðu lánin. Verðtryggingin hafði sýnt sig að vera svo óréttlát að fólk vildi frekar taka gengisáhættu sem það hefur tapað verulega á en þegar upp verður staðið þá verður verðtryggða lánið samt dýrara hversu undarlegt sem það kann að hljóma.

Hvernig stóð á því að verkalýðshreyfingin varaði fólkið sitt ekki við að taka gengistryggð lán? Þegar árið 2006 mátti vera ljóst að gengið var allt of hátt skráð og til þess mundi koma að gengið félli verulega. Ég benti á þetta í pistlum raunar frá árinu 2005 og Neytendasamtökin vöruðu fólk við. Það gerðu Neytendasamtökin þó að þau hafi alla jafnan verið á móti verðtryggingu lána. Spurningin er nefnilega um að vinna fyrir sitt fólk á hverjum tíma og ráðleggja því í samræmi við það sem góðum og gætnum heimilisföður ber skylda til að gera. Þá skyldu inntu Neytendasamtökin af hendi en þar brást verkalýðshreyfingin umbjóðendum sínum og æ síðan hvað þetta varðar.

Í þjóðfélagi verður að vera réttlæti. Þannig verða lífeyriskjör allra að vera sambærileg. Vilji ríkisvaldið hafa afskipti af lífeyrismálum með því að lögbinda þvingaðan sparnað þá verður það líka að bera ábyrgð á því að fólkið fái peningana sína til baka. Þess vegna er ekki nema um tvær leiðir að velja. Annars vegar að hafa einn lífeyrissjóð fyrir alla landsmenn og þá með sömu kjörum óháð því hvar fólk vinnur.

Hin leiðin er að heimila fólki að velja sér sjálft sínar sparnaðarleiðir og heimila sjálfstæðum atvinnurekendum líka smáatvinnurekendum að leggja ákveðinn hluta lífeyrisins til uppbyggingar fyrirtækisins. Það getur ekki verið eðlilegt að það séu eingöngu þeir stóru sem fái peninga frá lífeyrissjóðunum en ekki smáatvinnurekandinn.

Af hverju á Bónus að fá milljarða lán úr lífeyrissjóðum á meðan kaupmaðurinn á horninu fær ekki neitt og er jafnvel neyddur til að lána Bónus með óbeinum hætti. Það er af því að verkalýðshreyfingin sem stjórnar tíma og tíðum hjá lífeyrissjóðunum hagar því þannig.

Ábyrgð stjórnmálamanna þegar þarf að spara í ríkis- eða borgarrekstri.

Mér til nokkurrar hrellingar hef ég lesið áhersluatriði verðandi borgarfulltrúa og þeirra sem ekki hafa náð framgagni í prófkjörum sem þegar hafa farið fram. Undantekningarlítið er vísað til góðmálaverkefna sem öllum má vera ljóst að draga verður saman eða fella niður á næsta kjörtímabili. Samdráttur tekna og skuldastaða er einfaldlega með þeim hætti.

Einn ungur frambjóðandi í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins benti þó á þessar staðreyndir með ábyrgum hætti og skírskotaði til ábyrgðar stjórnmálamanna varðandi það að spara og forgangsraða verkefnum í samræmi við þær staðreyndir sem við búum við í dag. Hann náði ekki kjöri.

Samt sem áður var þessi ungi maður að benda á það sem skiptir mestu máli í dag. Einkum og sér í lagi þar sem stjórnkerfið hefur undist jafn mikið og hjá Reykjavíkurborg og borgarfulltrúarnir hvar í flokki sem þeir standa skammta sér óheyrileg starfskjör og fríðindi. Þrátt fyrir að bent sé opinberlega á þetta þá virðist það ekki hreyfa við neinum. Þegar Daily Telegraph benti á sambærilega hluti í vor sem leið úti í Bretlandi hafði það þau áhrif að þjóðfélagið brást við og krafðist breytinga og það strax. Mér finnst að borgarstjórinn í Reykjavík ætti að beita sér fyrir breytingum gegn bruðli í borgarkerfinu strax. Það er ekki eftir neinu að bíða.

Það er mörg matarholan hjá hinu opinbera þrátt fyrir það að ríkið og flest sveitarfélög þurfi að taka lán til að fjármagna rekstur sinn. Með því er verið að leggja byrðar af áframhaldandi svalli í núinu á framtíðina og stöðugt þyngri byrðar eftir því sem þessari veislu á kostnað framtíðarinnar er haldið lengur áfram.

Eftir að hafa lesið ummæli unga frambjóðandans sem ég vísaði til þá flaug að mér hvort það væri afsakanlegt að ríki og sveitarfélög tækju lán til að borga fyrir starfsemi stjórnmálaflokka svo dæmi séu nefnd. Er ekki eðlilegt að skerða þau framlög verulega.

Samkvæmt fjárlögum á að reka ríkissjóð með halla upp á hundrað milljarða á þessu ári þrátt fyrir verulega aukna skattbyrði fólksins í landinu. Til að geta fjármagnað ríkissjóðshallann þá verður að taka peninga að láni. Þeir peningar sem teknir eru að láni bera vexti. Þannig safnast vandi ríkissjóðs upp og verður erfiðari og erfiðari.

Það gleymist stundum þegar stjórnmálamenn góðmálanna sveifla um sig kápu velgjörðanna að það er gjafmildi á kostnað annarra. Þá gleymist það líka að auknar álögur geta haft þá þýðingu að draga úr verðmætasköpun í samfélaginu

Hækkun á virðisaukaskatti hægir á efnahagsbata. Afleiðingin verði samdráttur í neyslu og verðlagshækkanir. Það er niðurstaða Centre for Economics and Business Research um virðisaukaskatthækkanir í Bretlandi og það sama gildir hér. Virðisaukaskattur í Bretlandi var hækkaður um tvö prósentustig í 17,5%. 1 janúar s.l.

Í rannsókninni er því spáð að þetta muni auka verðbólgu. Jafnframt muni einkaneysla dragast saman um 0,7%, sem muni seinka efnahagsbata og valda verðbólgu, sem lýsi sér í engum hagvexti og hækkandi verðlagi. Svipað og við höfum iðulega kynnst vegna skattahækkana.

Við þær aðstæður sem við búum við í dag þá er það skylda stjórnmálamanna að forgangsraða í samræmi við tekjur en ekkert umfram það. Hallarekstur hins opinbera er við þessar aðstæður hreint glapræði og aðför að framtíðarhagsmunum þessarar þjóðar. Aukinn skattlagning er það líka.

Meðan stjórnmálamenn þessa lands reka ríkissjóð með glórulausum halla og sveitarstjórnarmenn þessa lands reka bæjar-og sveitarfélögin með halla við núverandi aðstæður þá eru þeir að vega að hagsmunum þjóðarinnar og grunnstoðum samfélagsins. Krafan er því sú að stjórnmálamenn axli sína ábyrgð og forgangsraði fyrir fólk og eyði ekki um efni fram. Það er það mikilvægasta í íslenskum stjórnmálum í dag.

Það er þannig alveg ljóst að verðlag myndi hafa lækkað mun hraðar ef ríkisstjórnin legði ekki illt eitt til inn í þá þróun. Nýjar fréttir af þróun verðlagsins eru á margan hátt uppörvandi, en skuggahliðar þeirrar þróunar eiga allar rætur að rekja til verka ríkisstjórnarinnar.

Sú verðlækkun sem varð á milli mánaða skýrist af tvennu. Árvissum vetrarútsölum sem stuðla að lægra verðlagi. Þetta er hefðbundið og kallar ekki á sérstakar skýringar. Hin ástæðan er endalaus lækkun verðlags á húsnæði, sem endurspeglar eignarýrnun hjá almenningi. Allir sem til þekkja, vita að þar á ríkisstjórnin mikinn hlut að máli, með þeirri helfrystingarstefnu sem hún hefur fylgt og sem nú stappar nærri alkuli á ýmsum mörkuðum okkar hér innanlands.

Athygli vekur að verðlag hefur hækkað á ýmsum sviðum. Matur hefur hækkað í verði, drykkjarvörur verða æ dýrari, áfengi og tóbak, eldsneyti á bíla og vinnuvélar og síðan húshitunarkostnaður og heimilisrafmagn, sem og orkan til atvinnulífsins. Allt þetta er orðið dýrara en á síðasta ári.

Ástæðan er ein. Ríkið hækkaði skatta sem birtast nú þessum verðhækkunum. Almenningur - sá hinn sami og sér eignir sínar rýrna - borgar brúsann af ákvörðunum ríkisstjórnarinnar og stuðningsmanna hennar.

Þannig þvælist ríkisstjórnin fyrir, hækkar beinlínsins verðlagið, rýrir þannig lífskjör með beinum hætti og stuðlar síðan að hækkandi lánum og fjármagnskostnaði með því að verðtryggðu lánin hækka.

Þetta kallast norrænt velferðarmódel og manni er sagt að þeir hafi í miklum hávegum á fundum Samfylkingar og VG.

Evrulöndin eru að endurtaka mistökin frá 1930 með næstum óaðfinnanlegri nákvæmni. Hagfræðingurinn Paul De Grauwe segir í grein sinni í Financial Times að peningayfirvöld evrusvæðis hafi og séu ennþá að endurtaka þau mistök sem hin svo kölluðu gullblokkarlönd Evrópu gerðu í stóru kreppunni 1930 (Frakkland, Ítalía, Belgía, Holland og Sviss). Þessi lönd héldu þá fast í það að binda gengi gjaldmiðla sinna við verðið á gulli. Á sama tíma hættu bæði Bretland og Bandaríkin bindingu punds og dals við gull og létu gengi mynta sinna falla. Myntir landanna í gullblokkinni urðu þá mjög of hátt metnar og framlengdu þessi lönd þannig kreppunni með eigin aðgerðum, eða réttara sagt, með aðgerðaleysi sínu. Það sama er að gerast í dag. Gengi breska pundsins gagnvart evru er nú fallið hátt í 30%. Frá því í október 2008 hefur gengi Bandaríkjadals einnig fallið hátt í 20% gangvart evru, eftir að það styrktist skömmu fyrir upphaf kreppunnar. Þau 16 lönd sem binda sig saman í einni mynt sem nefnist evra, hafa verið og eru enn að endurtaka nákvæmlega þessi sömu mistök gömlu gullblokkarlandanna núna. Gengi evru er nú 20-30% of hátt fyrir meðaltal evrulanda.

Seinustu daga hefur þó gengi Bandaríkjadals gagnvart evru styrkst aðeins aftur. Að mestu vegna vandamála fjármála þess ríkis myntbandalags Evrópusambandsins sem nefnist Grikkland. Markaðurinn heldur nú um stundir að myntbandalagið sé að byrja að tvístrast. Enginn veit ennþá hvernig erfið málefni ríkisfjármála Grikklands munu fara. Bandaríkjadalur en enn álitinn vera örugg höfn á viðsjárverðum tímum.

Af hverju endurtaka peningayfirvöld á evrusvæði þessi mistök forfeðra sinna? Af hverju endurtekur seðlabanki Evrópusambandsins þessi mistök? Jú, segir Paul, þetta er rétttrúarlegs eðlis. Orsökin er peningastefnulegur rétttrúnaður seðlabanka Evrópusambandsins. Evrópski seðlabankinn (ECB) trúir því að aðilar á gjaldeyrismörkuðum séu þeir einu réttu sem stjórna eigi verðmyndun evru gagnvart öðrum gjaldmiðlum. Alveg eins og verðið á gulli í gamla daga stjórnaði gengi mynta þessara landa. Seðlabanki Evrópusambandsins trúir ekki á að gengi gjaldmiðilsins eigi að þjóna hagkerfinu með því að fylgja peningastefnu sem er hagstæð grundvallar þörfum myntsvæðisins, þ.e. atvinnu, atvinnusköpun og hagvexti. Hann trúir einungis því að eina hlutverk seðlabankans sé að stuðla að stöðugu verðlagi í löndunum myntbandalagsins. Enda er það hið eina opinbera og skjalfesta markmið seðlabanka Evrópusambandsins.

Þetta getur varla verið öðruvísi á meðan lönd evrusvæði eru ekki runnin saman í eitt stórríki með sameiginlegum sköttum og ríkisfjárlögum. Svo hér er auðvitað um peningastefnulega málamiðlun að ræða sökum meðfædds ófullkomleika myntbandalagsins. Annars hefði ESB aldrei tekist að selja evruhugmyndina til svona margra landa Evrópusambandsins. Núverandi kreppa, sem muna vara mörg næstu árin á evrusvæði, mun svo verða notuð til að þvinga lönd evrusvæðis út í enn meiri samruna með þeim rökum að ekki sé um annað að ræða. Að öðrum kosti eigi myntbandalagið á hættu að leysast upp eða tvístrast. Þau rök verða líka notuð að ekki verði hægt að tryggja þann lífsnauðsynlega hagvöxt sem er það eina sem getur forðað evrusvæðinu frá því að enda sem ríki fullkominnar stöðnunar með æ meiri fátækt og örbyrgð þegar fram sækir.

Evrópski seðlabankinn, segir Paul De Grauwe, er aðeins hálfdrættingur á við seðlabanka Bandaríkjanna og Bretlands þegar að efnahaglegri umhyggju fyrir afkomu íbúa hagkerfanna kemur. Þetta sést á því peningamangi sem seðlabankarnir hafa dælt út í hagkerfin í kreppunni með ýmsum hætti. Seðlabankar Bandaríkjanna og Bretlands hafa tvöfaldað efnahagsreikninga sína á meðan seðlabanki Evrópusambandsins hefur aðeins bætt 50% meira fjármangi við bækur bankans. Paul De Grauwe hefur áður harðlega gagnrýnt seðlabanka Evrópusambandsins fyrir að hafa leyft myntinni evru að hækka um 100% gagnvart Bandaríkjadal á aðeins nokkrum árum.

Í venjulegu árferði er óskemmtilegt að eiga svona mikið undir peningastefnulegum rétttrúarbrögðum komið. En ennþá meira óskemmtilegt er þetta þó fyrir þau evrulönd sem standa mjög illa í kreppunni núna. Hvort sem þeim líkar betur eða verr, standa þau núna öll með sömu þýsk/frönsku evruna sem sennilega er 50-70% of hátt metin miðað við þeirra eigin efnahag. Þessi lönd eru til dæmis Írland, Spánn, Ítalía, Grikkland, Portúgal, Lettland og Litháen.

Er von til þess að út úr þessu myntsamstarfi geti komið eitthvað annað en malbikaður skrúðgarður fyrir hrörlegt fjölbýlishús sem þolir ekki að gengið sé á grasinu í garði þess? Samstarf þar sem allir íbúar verða að samþykkja málamiðlun drossíueigenda inn í hið óendanlega. Væntingar þeirra sem boða til húsfélagsfundar á evrusvæði eru þær að hægt sé að prýða sameiginlega garðinn með grænu grasi og blómum. En þegar fundi er slitið er niðurstaðan nær alltaf sú að einungis er hægt að velja á milli svarts malbiks eða grænnar málningar - og aldrei hvoru tveggja.

Við skulum ekkert minnast á stýrivaxtahækkun seðlabanka Evrópusambandsins tíu mínútur í algert hrun haustið 2008. Já, stýrivaxtahækkun þann 9. júlí 2008 þegar kjarnaverðbólga evrusvæðis sagði bankanum að engin hætta væri á ferðum. En þá hækkaði bankinn auðvitað stýrivexti í 15 löndum á einum og sama deginum og alveg án tillits til efnahaglegra þarfa flestra landanna. Sú ákvörðun var líka byggð á peningalegum rétttrúnaði og mun fara inn í sögubækurnar sem ein heimskulegasta stýrivaxtaákvörðun efnahagssögunnar. Við skulum heldur ekkert minnast á þau lönd sem bankinn fóðraði á endalausu lausafé á neikvæðum raunstýrivöxtum árum saman. Efnahagur þessara landa er nú sprunginn í tætlur. Aðallega sökum innbyggðrar kerfislægrar bólumyndunarviðleitni stjórnenda seðlabanka Evrópusambandsins, samkvæmt tilskipun.

Sagan talar ekki máli seðlabanka Evrópusambandsins. Þessi seðlabanki Evrópusambandsins er líklega verri en enginn. Auðveldlega væri hægt að komast af með nokkra starfsmenn myntslátturáðs og símsvara í stað hins mannlega herafla þessa seðlabanka. Útkoman yrði að minnsta kosti ekki verri hagvaxtarlega séð. Nógu slæm er hún nú þegar því hinum lélega hagvexti á evrusvæði síðastliðin 10-20 ár getur ekkert myntsvæði innan landa OECD slegið út, nema hið eina og fullkomlega staðnaða öldrunarhagkerfi Japans á barmi gjaldþrots. Ef seðlabanki Evrópusambandsins væri nútíma seðlabanki sjálfstæðs ríkis, væru stjórnendur hans allir komnir frekar illa haldnir út á gangstétt - og auðvitað miklu lengra ef um Ísland væri að ræða.

Ágreiningurinn hefur verið um samninginn sem Svavar Gestsson sendiherra lagði drög að fyrir hönd ríkisstjórnarinnar og ríkisstjórnin samþykkti síðan í vor sem leið. Við þá samningsgerð voru gerð afdrifarík mistök. Hægt er að benda á nokkur atriði en mér finnst þar verið að bera í lækinn sem flóir langt yfir bakka sína.

Meginatriðið nú væri að fá viðurkenningu á því að þær greiðslur sem til eru í þrotabúi Landsbankans rynnu fyrst til að greiðslu á skuldbindingum vegna neytendatryggingarinnar, ekki yrðu greiddir vextir fyrr en frá gjalddaga og vextir verði til muna lægri. Yrði fallist á þessi skilyrði sem eru öll innan fjölþjóðlegra skuldbindinga okkar þá liggur fyrir miðað við mat á eignum að greiðslubyrði okkar yrði minni af Icesave reikningunum en byggingu músikhússins við höfnina í Reykjavík.

Við þurfum að ná samningum sem eru eðlilegir, réttlátir og heiðarlegir í samræmi við aðstæður. Slíkir samningar fela í sér að við samþykkjum greiðslu á kr. 20.000 til þeirra neytenda sem áttu reikninga sína á Icesave reikningunum en ekki fagfjárfesta með þeim skilyrðum sem ég hef hér nefnt. Um það eigum við að sameinast og leita leiða til að ná fram nýjum samningum á þessum réttlátu forsendum í samræmi við þjóðréttarlegar skuldbindingar okkar.

Síðastliðið haust lagði þingflokkur Sjálfstæðisflokksins til að þessu ágreiningsmáli yrði skotið til Evrópusambandsins. Sú krafa er í raun krafa um að reynt verði að ná fram sanngjörnum samningum sem ríkisstjórnin hefur ekki getað upp á sitt einsdæmi. Nú hafa ýmsir tekið undir þá kröfugerð m.a. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir fyrrum formaður Samfylkingarinnar auk margra annarra málsmetandi aðila. Ríkisstjórnin virðist því miður föst í því að samþykkja beri samninginn sem hún hefur undirritað og ekkert annað komi til greina.

Mikilvægt er að ríkisstjórnin söðli um og taki upp samvinnu við stjórnarandstöðuna um að leita nú þegar allra leiða til að ná fram sanngjörnum samningum á þeim forsendum sem okkur ber lagaleg skylda til en ekkert umfram það. Fáir mæla því í mót að samningarnir sem ríkisstjórnin gerði og liggja fyrir samþykktir af meirihluta Alþingis eru ekki réttlátir. Hver einasti fyrirvari sem Alþingi samþykkti vegna samninganna var yfirlýsing um vondan samning. Yfirlýsing um að ríkisstjórnin hefði ekki haldið vel á málstað Íslands við samningagerðina.

Alþingi hefði aldrei gert fyrirvara við góðan og réttlátan samning um Icesave. Þess hefði ekki gerst þörf. Spurningin var aldrei um það að þessi kaleikur yrði frá okkur tekinn það var aldrei hægt. Okkur bar hins vegar ekki skylda til að drekka hann í botn.

Nú er spurning hvort ríkisstjórnin brýtur odd af oflæti sínu og sameinast stjórnarandstöðu og skynsemisfólki í sínum röðum um að skipa nú þegar þverpólitíska nefnd hæfra einstaklinga til að leita þess að ná fram sanngjörnum samningum í málinu. Það yrði að sjálfsögðu viðurkenning ríkisstjórnarinnar á eigin mistökum en það eru hvort eð er allir fyrirvarar Alþingis með sama hætti.

Nú getur Jóhanna Sigurðardóttir sýnt að hún sé verðug þess að vera forsætisráðherra á viðsjárverðum tímum og tekið málið úr höndum Steingríms J. Sigfússonar og leiti eftir því að skapa þjóðarsamstöðu um málið og ná fram sanngjarnri lausn fyrir íslenska hagsmuni.

Dramb og hroki

Staða okkar í dag og framkoma okkar undanfarin ár leiða til þess að við þurfum umfram allt að leitast við að vera góðir grannar. Frá stofnun lýðveldisins og allt fram á síðustu ár áttum við góða vinaþjóð þar sem Bandaríkin voru. Við fengum hagstæðustu samninga við þá. Náðum að byggja upp góðar flugsamgöngur til og frá landinu fyrir þeirra aðstoð og nutum þess í hvívetna í alþjóðasamskiptum að eiga þessa góðu og voldugu þjóð að vinaþjóð. Þessarar sérstöðu njótum við ekki lengur. Staðan er sú vegna fruntaskapar að Bandaríkin hafa ekki skipað hér sendiherra. Við höfum líka átt vinsamleg samskipti við Norðurlöndin og notið þeirra á mörgum sviðum og gerum enn. Viðskipti okkar við Breta hafa verið brösótt og þá skipti okkur máli að eiga voldugan vin og góðar frændþjóðir.

Þessi staða hefur breyst. Að vísu eigum við enn í brösum við Breta en vina- og frændþjóðir okkar líta okkur ekki sömu jákvæðu augum og áður. Þar getum við kennt sjálfum okkur um að mestu leyti.

Meðan bankamenn, útrásarvíkingar og stjórnmálamenn töldu okkur vera langflottustu og gáfuðustu þjóð í heiminum eða eins og sagt var Ísland er langstórasta landið í heiminum þá gengum við oftar en einu sinni fram af vinum okkar með drambi og hroka. Gott dæmi um þetta mátti sjá í leiðara Jyllands Posten í vikunni sem leið þar sem vísað var til þess að íslenskir kaupsýslumenn hefðu sýnt af sér fádæma hroka í viðskiptum í Danmörku og þá hefðu þeir, íslenskir bankamenn og stjórnmálamenn sýnt gömlum vinaþjóðum sýnum dramb og lítilsvirðingu þegar um málefni íslenskra kaupsýslumanna og banka hefði verið fjallað með hlutlægum hætti í dönskum fjölmiðlum. Bent var á það í því sambandi að ráðherrar, bankamenn og kaupsýslumenn íslenskir hefðu gert lítið úr þessu og talað um danska heimsveldisstefnu og öfund.

Vafalaust er þessi kafli í samskiptum okkar við nágrannaþjóðir okkar mörgum gleymdur enda er þetta eitt af því sem við viljum gleyma sem fyrst. Við getum þó ekki láð vinum okkar á Norðurlöndunum að þeim skuli hafa ofboðið með hvaða hætti íslensk stjórnvöld, bankamenn og útrásarvíkingar fóru fram og með hvaða hætti þessir aðilar brugðust við allri gagnrýni.

Með sama hætti og þeir sem gagnrýndu íslensku bankana og útrásarvíkingana erlendis voru sagðir heimsvaldasinnar, öfundsjúkir og skilningslausir. Þá vorum við sem gagnrýndum þetta hér innanlands kallaðir öfundarmenn, lúserar fýlupokar og gamaldags en umfram allt fólk sem hefði ekki fylgst með þróuninni og skyldi ekki nútíma fjármálastarfsemi.

Ég skal viðurkenna það að ég spurði nokkra vini mína þeirrar spurningar frá 2006 og fram eftir ári 2008 hvort það væri ég sem væri vitlaus eða allt banka- og útrásarmojið svo hart var þessi fjárhagslega heimsvaldastefna íslensku bankanna rekin. Stuðningsmenn fjárhagslegrar heimsyfirráðastefnu íslenskra fjármálaafla sögðu alltaf við mig í lok umræðu um innihald eða innihaldsleysi meintrar auðsköpunar, þú skilur þetta ekki. Því miður náðu banka- og fjármálamennirnir að trylla allt þjóðfélagið þannig að vitrænni umræðu varð ekki komið að um þessi mál meðan dansinn stóð sem hæst.

Eftir hrunið hafa margir komið fram og talað um að ákveðnir stjórnmálaflokkar hafi valdið hruninu. Það er ekki rétt. Það er engin stjórnmálaflokkur sem ber einn ábyrgð á hruninu. Engin íslenskur stjórnmálaflokkur hefur stefnu eða hefur haft sem gat leitt til bankahruns eins og þess sem hér varð. Var Samfylkingin eða Vinstri græn að átelja ríkisstjórnir Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins fyrir framgöngu sína í samskiptum sínum við bankamenn og viðskiptajöfra? Ekki að neinu leyti sem varðaði bankahrunið. Samfylkingin og Vinstri græn komu ekki fram með neinar tillögur um fjármálastarfsemi þann tíma sem þessir flokkar voru í stjórnarandstöðu sem hefðu breytt nokkrum hlut og því síður Frjálslyndir.

Frá því að ég settist á þing þá átti ég einn samherja á þingi varðandi gagnrýni á fjármálastarfsemina og athugasemdir við að mikið væri að og við flytum sofandi að feigðarósi. Það var Guðni Ágústsson þáverandi formaður Framsóknarflokksins. Því fór fjarri að fjölmiðlar eða Háskólasamfélagið tæki undir með okkur eða hreyfði varnaðarorðum af gefnu tilefni.

Hróp Samfylkingarmanna og Vinstri grænna um hrunflokkana, Sjálfstæðisflokkinn og Framsóknarflokkinn er því innistæðulaus áróður.

Stjórnmálamenn samtímans eru ekki eða voru ekki spilltir eða meðvitaðir þátttakendur í hrunadansinum nema þá í einstaka undantekningartilvikum. Stjórnmálamennirnir byggðu á opinberum gögnum, skýrslum bankanna, skýrslum, úttektum og áliti sem kom m.a. frá Háskólasamfélaginu. Núverandi viðskiptaráðherra sá vaski mótmælandi á útifundum Harðar Torfasonar í fyrravetur sat m.a. í nefnd forsetans, sem veitti hrunbarónum sérstök viðurkenningarverðlaun fyrir snilli sína þegar þeir voru á góðri leið með að leiða bankana í þrot.

Ráðgjöf ársins: Bjarni Harðarson ráðlagði öllum andstæðingum Evrópusambandsaðildar að kjósa vinstrigræna, til að tryggja að ekki yrði sótt um aðild. Í árslok hóf hann baráttu fyrir því að Icesave yrði samþykkt.

Um leið og ég þakka þeim Andríkismönnum heiðurinn langar mig að gera lítilsháttar grein fyrir þeim störfum og skoðunum sem liggja að baki svo góðum árangri í árlegri útnefningu.

Bankaflokkunum illa treystandi

Við kosningar síðasta vor höfðu kjósendur um nokkra vonda kosti að velja. Framsóknarflokkurinn ákvað á flokksþingi í ársbyrjun að gera aðildarumsókn að ESB að baráttumáli sínu sem var mikill áfangasigur ESB-sinna þar í flokki.

Það er ekki nema ár síðan Sjálfstæðisflokkurinn í stjórnarsamstarfi við Samfylkinguna gaf mjög ákveðinn ádrátt um að endurskoða og aðlaga ESB-stefnu flokks síns að stefnu krata. Þrýstihópar innan atvinnulífsins kölluðu þá mjög eftir ESB-aðild og greinilegt var á skrifum ýmissa forystumanna flokksins, t.d. þeirra Bjarna Benediktssonar og Illuga Gunnarssonar að þeir teldu til greina koma að flokkurinn gerðist vinsamlegri gagnvart ESB-aðild en verið hafði. Af þingmönnum sem þá sátu á þingi mátti telja á fingrum annarrar handar þá sem lýstu yfir einarðri andstöðu við ESB-aðild. Álíka margir reyndust verulega ESB-sinnaðir en flestir gáðu til veðurs.

Hefði Sjálfstæðisflokkurinn setið áfram í ríkisstjórn er ljóst að ESB hefði orðið mikið átakamál á landsfundi sem boðaður var beinlínis til að breyta þessum kúrsi. Í millitíðinni gerðist það að Samfylkingin sleit stjórnarsamstarfi og þar með voru öll vopn úr höndum ESB-sinna innan flokksins.

Þeir eru til sem túlka niðurstöðu síðasta landsfundar svo að forystan yrði að fylgja grasrótinni í ESB málum. Allir sem einhverja innsýn hafa í íslenska flokkapólitík vita að það er að öllum jafnaði grasrótin sem fylgir forystunni en ekki öfugt. Kvótakerfið og vísitölubindingin eru talandi dæmi um stefnumál þar sem flokksforystur hafa leitt grasrót sína en ekki öfugt. Við þau veðrabrigði sem orðið höfðu í íslenskri pólitík síðasta vor hentaði forystu Sjálfstæðisflokksins einfaldlega að tala gegn ESB-aðild en engu að síður var öllum dyrum haldið opnum.

VG illskársti kosturinn

Við þessar aðstæður hvatti ég andstæðinga ESB-aðildar til að fylkja sér um VG og sé ekki eftir því. Í þeirra frambjóðendahópi var og er einfaldlega stærstur hópur einarðra ESB-andstæðinga. Vitaskuld gramdist mér sem fleirum að sjá núverandi ríkisstjórn leggja fram aðildarumsókn að ESB en hér er ekki allt sem sýnist.

Þær pólitísku forsendur voru í reynd orðnar í þessu landi á síðasta ári að ákaflega erfitt var að sjá fyrir sér stjórnarmyndun án þess að aðildarumsókn kæmist á dagskrá. Samfylkingin var kominn í þá stöðu að vera hinn miðlægi flokkur sem hafði öll ráð í hendi sér, líkt og Sjálfstæðisflokkurinn hafði hér áður til áratuga. Miklu skipti líka að meirihluti þingmanna sat nú á Alþingi í skjóli flokka sem höfðu ESB-umsókn á stefnuskrá sinni.

ESB-kratar gátu í reynd valið um þrjá möguleika og allir hefðu þeir leitt okkur að ESB-umsókn. Einn var að taka Sjálfstæðisflokkinn aftur í fangið sem hann hefði glaður þegið því engum flokki fer jafn illa að vera í stjórnarandstöðu. Annar var að mynda ESB-stjórn með Framsóknarflokki og þáverandi Borgarahreyfingu. Sá þriðji var VG.

Við þessar aðstæður gengust Vinstri grænir undir þau skilyrði Samfylkingar að heimila umsókn að ESB þrátt fyrir gríðarlegan kostnað sem því fylgir. Það var þá og er enn mín sannfæring að við ESB-umsókn gætu aðstæður ekki verið ákjósanlegri fyrir okkur sem ekki viljum fyrir nokkurn mun sjá Ísland í ESB.

Mín trú er að dómur sögunnar um þessa umsókn verði að hún sé kostnaðarsamt bjölluat sem ESB-andstæðingar hafi att ESB-sinnum í. Þó auðvitað sé erfitt á krepputímum að réttlæta slíka sóun á almannafé þá gildir hér sem jafnan að réttlætanlegt getur verið að fórna minni hagsmunum fyrir meiri.

Icesave og ESB

Fá mál hafa valdið viðlíka fjaðrafoki og Icesavedeilan og er nú borið í bakkafullan lækinn að ræða það frekar. Það er samt mikilvægt að halda því til haga að deilan milli stjórnarliða og stjórnarandstæðinga snýst ekki um það hvort borga eigi Icesave eða ekki, heldur aðeins um það hvernig eigi að borga. Langlíklegast er að munurinn á þeim tveimur greiðsluhugmyndum sem fyrir liggja sé svo óverulegur að þess muni þegar upp er staðið varla sjá stað í þjóðarhag. Enginn flokkanna á Alþingi talar nú fyrir því að ekki eigi að borga Icesave og það gerir ekki heldur Indefence-hópurinn. Sá eini sem þannig talar er höfundur Staksteina Morgunblaðsins og er þar virðingaverður þrátt fyrir nafnleysið.

Ég hef sjálfur þá sannfæringu að það sé vafasamt réttlæti, hvort sem er lagalegt eða siðferðilegt, að baki þeirri kröfu að Íslendingar einir greiði Icesave. En á hinn bóginn hefi ég líkt og fleiri orðið að beygja mig fyrir því að undan því óréttlæti verður ekki vikist. Ísland býður ekki heiminum birginn þegar allir hafa sammælst um breskt óréttlæti. Slíkur barnaskapur minnir um margt á hroka útrásarvíkinganna áður.

Icesave-deilan snýst í reynd ekki um nein grundvallaratriði heldur líkt og allar pólitískar deilur aðeins um stóla og sviðsljós fjölmiðla. Þann leik stunda þingmenn og forseti lýðveldisins samviskulítið gagnvart þjóðarhag. Það er jafnan til marks um mikla smjörklípuleikni og pólitíska fimleika stjórnarandstöðunnar þegar henni tekst að draga einhverja utan sinna hefðbundnu raða með í þann leik.

Tengsl Icesave og ESB

Margir telja Icesave og ESB nátengd mál, jafnvel með þeim hætti að samþykkt Icesave sé forsenda þess að ESB geti síðar beitt Íslendinga mútum. Því er ennfremur haldið fram að full skuldaskil Icesave séu forsenda þess að ESB taki umsókn okkar til skoðunar. Fyrir slíku eru þó engin haldbær rök og miklu líklegra er að þessu sé einmitt öfugt farið. Ísland með öllum sínum auðlindum og ríkidæmi er miklu gómsætari biti en svo að ESB láti hann sér úr greipum sleppa útaf smáskitlegri bankaskuld. Hvað þá að mútutilboð sé vænlegt til árangurs.

En útspil forsetans verður ESB að Þórðargleði því þar með er jafnvel hætta á að Ísland lendi í enn alvarlegri fjármálakrísu en orðin er. Við erum þegar lentir í ruslflokki hjá matsfyrirtækjum og erlendir lánadrottnar ríkisins velta upp þeim möguleika að kippa að sér hendi. Þar með veikist til muna viðnámsþróttur þjóðarinnar til að standast útþenslustefnu Brusselvaldsins og hættan á evrópskri innlimun eykst verulega. Þegar við bætist svo hættan á að núverandi ríkisstjórn hrökklist frá völdum versnar enn staða okkar sem viljum standa vörð um sjálfstæði og fullveldi landsins.

Langsennilegast er að með nýrri ríkisstjórn komist Sjálfstæðisflokkurinn til valda og þar með eigum við ESB-andstæðingar ekki þann hauk í horni sem Sjálfstæðisflokkurinn í stjórnarandstöðu er okkur. Enginn þarf svo að efast um að við möguleg stjórnarskipti yrði Icesave enn á ný keyrt í gegnum þingið, lítið eða ekkert breytt. Komist Sjálfstæðisflokkurinn upp í kratasængina er komin fram sú stjórn sem hefði betri tök en nokkur önnur á að koma Íslandi fljótt og örugglega inn í ESB.

Þar liggja hin raunverulegu og háskalegu tengsl Icesave og ESB.

Auðvitað er þetta ekki svona. Ríkisstjórnin hefur klárað það hjálparlaust að klúðra málum sínum og hefur ekkert þurft að styðja sig við vandræðin í sambandi við Icesave.

Því er haldið fram að lyktir Icesave muni lækka vexti. Það er ekki þannig. Rifjum upp vandræðaganginn frá því á síðasta ári þegar forsætis og fjármálaráðherra gáfu hvert fyrirheitið af fætur öðru um vaxtalækkun en ekkert gerðist. Hvað er líka oft búið að segja okkur að gengið sé um það bil að fara að styrkjast, framkvæmdir að hefjast og þar fram eftir götunum.

Einu sinni átti allt að gerast við breytingar í stjórn Seðlabankans. Það gekk ekki eftir og þá varð ESB umsóknin haldreipið. Og ekkert breyttist heldur. Þá var okkur sagt að allt myndi verða með öðrum róm með nýjum fjárlögum. En það var sama sagan.

Og nú á sem sagt allt að fara til betri vegar ef við samþykkjum nauðungina frá Hollandi og Bretlandi.

Þannig halda afsakanirnar áfram og skálkaskjólin hrúgast upp. Sannarlega þarf að höggva á Icesavehnútinn. En það verður ekki gert með því að fallast á þau ósköp sem ríkisstjórnin hefur undirritað og ber ábyrgð á.

Því er nú haldið að okkur Íslendingum að verið sé að hefja svokallaðar „aðildarviðræður“ við Evrópusambandið. Um sé að ræða ferli sambærilegt við hverjar aðrar viðræður á alþjóðavettvangi. Þá er því gjarnan haldið fram að um um sé að ræða sama fyrirkomulag og Norðmenn gengu í gegnum síðast þegar þeir sóttu um inngöngu í sambandið fyrir 15 árum síðan. Fátt er þó fjarri sanni.

Í nýlegu viðtali Björns Bjarnasonar, fyrrum dómsmálaráðherra, við Harald Benediktsson, formann Bændasamtakanna, á sjónvarpsstöðinni ÍNN kom fram að Evrópusambandið gerði þá kröfu að skipulagi og starfsháttum innan íslenzku stjórnsýslunnar yrði breytt strax óháð því hvort Ísland gengi á endanum í sambandið eða ekki. Sú krafa kemur alls ekki á óvart.

Það ferli sem hófst með umsókn ríkisstjórnarinnar um inngöngu í Evrópusambandið sl. sumar heitir á ensku „accession process“ eða sem kalla má á íslenzku aðlögunarferli. Það felur í sér að gerð er krafa um að Ísland aðlagist stofnanakerfi og regluverki sambandsins eins við værum þegar hluti þess samhliða því sem hinar svokölluðu aðildarviðræður fara fram.

Þegar Noregur sótti síðast um inngöngu í Evrópusambandið var ferlið með allt öðrum hætti. Þá fóru fyrst fram viðræður við sambandið en ekki var hins vegar gert ráð fyrir að aðlögunin að því hæfist fyrr en ljóst væri að af inngöngunni yrði. Ferlinu var hins vegar breytt árið 1995 eða árið eftir að Norðmenn höfnuðu því í þjóðaratkvæði að ganga í Evrópusambandið.

Nýja ferlinu er lýst ágætlega á heimasíðu stækkunarkommissars Evrópusambandsins þar sem segir að umsókn um inngöngu í sambandið feli það í sér að umsóknarríkið verði að hafa skapað aðstæður fyrir hana með því að laga stjórnsýslu sína að því sem gerist hjá sambandinu. Fram kemur að þetta eigi bæði við um venjubundna stjórnsýslu sem og dómskerfið.

Raunveruleikinn er einfaldlega sá að þegar sótt var um inngöngu í Evrópusambandið sl. sumar var ekki verið að hefja einfaldar viðræður um hugsanlega inngöngu Íslands í raðir þess heldur að hefja formlegt ferli sem m.a. felur í sér samþykki fyrir því að íslenzk stjórnsýsla verði endurhönnuð samkvæmt tilmælum sambandsins. Þessu hafa sennilega fæstir gert sér grein fyrir.

Ofsafengin viðbrögð við umdeildri ákvörðun forseta Íslands eru auðvitað glöggt dæmi um þetta og nú hefur annað dæmi bæst við.

Vinstri grænn þingmaður af Evrópuþinginu, Frakkinn Alain Lipetz, tók málstað okkar Íslendinga og sagði kröfur Hollendinga og Breta byggðar á sandi. Þingmaðurinn róttæki fékk góðar undirtektir við þessi sjónarmið; nema auðvitað frá stjórnarliðum hér á landi. Þeir brugðust ekki sínum vonda málstað frekar en fyrri daginn og notuðu þekkta baráttutækni sína. Réðust á þingmanninn sjálfan og sökuðu hann um vanþekkingu og lygar. Freistuðu þess sem sagt að gera hann ótrúverðugan.

Honum var brugðið um þekkingarskort, hann var sagður skrökva til um aðkomu sinni að lagasetningu á evrópska þinginu. Hann væri sem sagt ósannindamaður, lygari.Og svo langt var gengið að því var haldið fram af talsmönnum stjórnarliðsins að sá franski hefði ekki einu sinni gert sér grein fyrir að Ísland væri aðili að EES !

Þetta er ótrúleg ósvífini og sýnir hversu langt menn seilast í ófrægingarherferðum sínum. Það hefði allt eins mátt segja að sá vinstri græni frá Frakklandi væri algjört fífl, eins og að halda því fram að hann tjáði sig um stórpólitísk mál hér á landi, sem snertir tilskipanir ESB, án þess að vita að Ísland væri aðili að EES samningnum.

En þetta sýnir auðvitað hversu langt menn seilast í vandræðum sínum og forherðingu. Þessi blanda, forherðing, ósvífni og óöryggi, er ekki gott veganesi í stjórnmálaumræðu, en eykur samt skilning á bágri stöðu varnarliðs Icesavesamningsins hér á landi.