Er dómsdagur í nánd?

Í nýársprédikun biskups Íslands segir hann að um dómsdag verði að ræða þann dag sem rannsóknarnefnd Alþingis birtir skýrslu þá er hún hefur tekið saman um aðdraganda og ástæður bankahrunsins í október í fyrra. Hafi biskup notað það orðalag að um dómsdag verði að ræða þegar rannsóknarnefndin skilar skýrslu sinni, þá er það vægast sagt vanhugsað og óheppilegt orðalag. Dómsdagur verður fyrir Guðlegan tilverknað samkvæmt kristinni trú og þá gerast hlutir sem lýst er í trúarritum kristinna manna. Útilokað er að tengja birtingu skýrslu rannsóknarnefndarinnar við þá hugmynd sem kristnir menn hafa um dómsdag enda þykir mér líklegt að orð biskups hafi hvað þetta varðar verið tekið úr eðlilegu samhengi.

Rannsóknarnefndin er ekki skipuð yfirskilvitslegum verum eða óbrigðulum dómurum um mannanna verk. Rannsóknarnefndin er nefnd þriggja mishæfra einstaklinga sem fengu það hlutverk að safna saman upplýsingum og birta niðurstöður sínar en ekki dóma um orsakir bankahrunsins. Rannsóknarnefndin hefur aðgang að öllum upplýsingum sem máli skiptir. Hlutverk hennar var fyrst og fremst að rannsaka með hlutlægum hætti þær upplýsingar. Það er síðan annarra að ákæra og kveða upp dóma ef til kemur. Nú ári eftir hrun eru aðaldrættirnir í því sem gerðist ljósir en óneitanlega er spennandi að sjá þær staðreyndir sem rannsóknarnefndin mun birta í áliti sínu.

RÚV var klappstýra útrásarinnar

Í áramótakveðju sinni til þjóðarinnar sagði útvarpsstjóri Ríkisútvarpsins, íslenska þjóðin geldur fyrir athafnir siðlítilla viðskiptajöfra og athafnaleysis getulítilla stjórnvalda. Ekki veit ég hvort viðskiptajöfrarnir voru siðlitlir eða ekki eða hvort stjórnvöld voru getulítil. Hitt veit ég að sá sem þetta segir var stjórnandi fjölmiðlaveldis 365 miðla þangað til hann var ráðinn sem fjölmiðlafulltrúi Decode og síðar sem útvarpsstjóri Ríkisútvarpsins. Skyldi hann bera einhverja ábyrgð á því sem gerðist. Fjölmiðlar hafa iðulega kallað sig 4. valdið. Hvernig beittu fjölmiðlar valdi sínu fyrir hrun. Hverjir voru klappstýrur siðlausu viðskiptajöfranna og gistivinir þeirra í lúxusferðum á einkaþotum. Getur verið að það hafi m.a.verið útvarpsstjóri Ríkisútvarpsins? Sé svo þá væri hægt að segja að verið sé að kasta steinum úr glerhúsi þó að steinkastið eigi rétt á sér. Eiga fjölmiðlamenn ekki að axla ábyrgð eins og aðrir á aðgerðum sínum eða aðgerðarleysi fyrir hrun. Hvað gerði Ríkisútvarpið til að benda á vandamálin. Hleypti hún okkur efasemdamönnum um útrásina og fjármálakerfið að. Nei ónei. Heldur betur ekki. Ríkisútvarpið var ein af klappstýrum útrásarinnar.

Áramótaávarp forseta Íslands

Forseti lýðveldisins flutti sinn árlega nýársboðskap 1. janúar og kom þar víða við og var að venju mjúkmáll og áheyrilegur. Ræða hans var einkum athygliverð fyrir það sem ekki var sagt þegar kom að hruninu.

Forsetinn talaði um embættaveitingar, aðferð við ráðningu dómara og vandamál stjórnkerfisins en ekki um þá sem tóku ákvarðanirnar í bönkunum sem leiddi til gjaldþrots þeirra. Hann fjallaði ekkert um milljarðaskuldarana sem tóku glórulaus lán. Lán sem þeir gátu aldrei borgað. Sum lánanna voru beinlínis tekin til að búa til gerviverðmæti og svo virðist sem bæði bankastjórnendurnir og milljarðalántakendurnir hafi þar verið í samvinnu um hvernig skyldi farið að til að blekkja stjórnvöld.

Forsetinn fjallaði heldur ekki um þá handverksmenn sem þurftu að koma að vafasömum gerningum til að þeir yrðu nothæfir í blekkingarleik milljarðaskuldaranna gagnvart stjórnvöldum.

Af hverju skyldi forsetinn hafa kosið að gleyma þessum atriðum í ræðu sinni? Getur verið að honum hafi verið hugsað til þess þegar hann var að greiða fyrir því að sumir þessara manna næðu fram ákveðnum viðskiptasamningum á erlendri grund. Þegar hann gekk á undan við að sannfæra erlenda viðsemjendur hrunbarónanna um að þarna færu valinkunnir sómamenn sem treystandi væri í hvívetna. Mennirnir sem forseti lýðveldisins Íslands flaug með sem virðingargestur í einkaþotum þeirra og þáði helstu virðingarsæti í samkvæmum þeirra sem léku íslenska efnahagskerfið verst. Hvað veldur að forsetinn gleymir þessum mönnum, þessum höfuðpaurum efnahagshrunsins þegar hann flytur þjóðinni boðskap sinn á nýársdag árið 2010. Varaði forsetinn einhvern tíma við því sem var að gerast? Hlutaðist hann til um eitthvað sem hefði getað orðið til bjargar frá hruninu? Síður en svo. Er hann fær um að setjast í dómarasæti gagnvart öðrum í þessu máli. Gekk hann svo langt í þjónustu sinni við hrunbarónana að spurning geti verið um hvort rétt sé að hann gegni embætti áfram?

Af hverju gerði kirkjan ekki neitt þegar græðgin og dansinn í kring um gullkálfinn var orðin allsráðandi í samfélaginu? Af því að kirkjan brást og kirkjan verður að axla sína ábyrgð á því að hafa ekki prédikað það sem Kristur kenndi meðan dansinn í kring um gullkálfinn var hvað trylltastur. Er ekki mál til komið að kirkjunnar menn skoði nú það sem segir í 16. Kapítula Lúkasarguðspjalls og gaumgæfi hvort þar sé ekki eitthvað sem hefði átt að vera vegvísir.

Af hverju gerði ríkisfjölmiðillinn ekki neitt. Af því að hann brást hrapalega. Hann gegndi ekki þeirri frumskyldu sinni að færa þjóðinni gagnrýnar fréttir af vafasömum gerningum. Það má e.t.v. minna á að það voru erlendir fréttamiðlar sem komu með vondu fréttirnar en innlendu miðlarnir, forsetinn og ríkisstjórn hvers tíma sem gerðu lítið úr þeim fréttum. Munið þér enn eða hvað?

Það skal þó sagt öllum til varnaðar að fáir vissu hversu illa var komið fyrr en bankarnir hrundu. Ákveðnir vegvísar bentu þó til að fara þyrfti gætilegar en þá vegvísa vildu æðstu stjórnendur þjóðfélagsins forseti og ríkisstjórn ekki horfa á því miður.

Útvarpsstjóri hittir naglann á höfuðið.

Af hverju gerði verkalýðshreyfingin ekki neitt meðan verðmætasköpun hins vinnandi manns var lítilsvirt og fólki talið trú um að verðmætin féllu eins og manna frá himnum. Af hverju gerði verkalýðshreyfingin svona lítið úr vinnunni með aðgerðum sínum og aðgerðarleysi. Af hverju tók verkalýðshreyfingin af fullum krafti þátt í hrunadansinum?

Þó svo að margir hafi ekki áttað sig á því hvað var að gerast þá er ekki þar með sagt að þá þurfi að dæma frá kjól eða kalli eða þeir beri í raun sök. Útvarpsstjórinn Páll Magnússon hitti naglann á höfuðið í nýársávarpi sínu þegar hann segir:

„Til að bæta gráu ofan á svart eru margir helstu leikendurnir í þessari hörmungaruppfærslu enn að. Þiggjandi háar stöður eða heimtandi sérstaka fyrirgreiðslu úr bönkum sem þeir sjálfir settu á hausinn til að geta hangið eins og hundar á roði á fyrirtækjum sem þeir sjálfir fóru ránshendi um og skildu eftir í blæðandi sárum.“

Þetta er mergurinn málsins hvað varðar viðfangsefnið í núinu. Það hefði verið nauðsynlegt að forseti lýðveldisins hefði fjallað um þessi atriði með sama hætti og Páll Magnússon gerir. Páll Magnússon skynjar það óréttlæti sem nú er að gerast og mótmælir þessu ranglæti, en þess sjást ekki merki að forseti lýðveldisins hafi áhyggjur af þjóðfélagsþróuninni hvað þetta varðar.

Það sem Páll Magnússon er að meina er að það á að gefa kvótagreifunum sem veðsettu kvótann upp fyrir efsta mastur á síðasta skipinu sínu kvótann aftur með afskriftum á tugum og jafnvel hundruð milljarða.

Það á að gefa Jóni Ásgeiri og Jóhannesi kenndum við Bónus þær verslanir aftur með milljarðaniðurfærslum og þær milljarðaniðurfærslur hafa jafnvel að einhverju leyti átt sér stað nú þegar.

Ríkisstjórnin er að vinna eftir þeim formerkjum að gefa milljarðaskuldurunum upp skuldir sínar með dyggri aðstoð og stuðningi Samtaka atvinnulífsins og Alþýðusambands Íslands. Þar ganga þeir hönd í hönd Vilhjálmur Egilsson og Gylfi Arnbjörnsson.

Forsætisráðherra, viðskiptaráðherra og fjármálaráðherra samþykkja milljarðaafskriftirnar fyrir hrunbarónana. Skjaldborgin um heimilin eru orð án aðgerða og innihalds.