Hver vissi hvað, hvenær - og hvaða gögnum var leynt?

Það uppnám, sem nú ríkir á Alþingi á lokastigum Icesave-málsins, er afar dæmigert fyrir allan feril málsins. Skömmu áður en þriðju umræðu um frumvarp fjármálaráðherra átti að ljúka, koma fram ný gögn í málinu, sem gefa til kynna að síðastliðið vor hafi samningamenn Íslands í deilunni við Breta og Hollendinga, látið undir höfuð leggjast að nýta mikilvæg lögfræðileg sjónarmið frá virtum enskum lögmönnum til að styrkja stöðu landsins í deilunni. Engar fullnægjandi skýringar hafa komið fram um það hvers vegna slíkar ákvarðanir voru teknar eða hver eða hverjir raunverulega báru á þeim ábyrgð. Hér skulu engir dómar felldir í þeim efnum, en augljóst er að þetta þarf að liggja fyrir áður en umræðu lýkur og málið fer í lokaatkvæðagreiðslu í þinginu. Í augnablikinu eru upplýsingar afar misvísandi og í mörgum atriðum stangast fullyrðingar á.

Þetta skiptir verulegu máli fyrir afgreiðslu málsins, enda hefur rökstuðningur stuðningsmanna frumvarpsins ekki síst gengið út á að lengra verði ekki komist og samningarnir við Breta og Hollendinga hafi verið þeir skástu sem unnt var að ná við erfiðar aðstæður. Þessu hefur verið haldið fram hvað eftir annað innan þings og utan og ef í ljós kemur að ný gögn benda til þess að hægt hefði verið að styrkja stöðuna á fyrri stigum hlýtur það að hafa áhrif á einhverja þingmenn stjórnarflokkanna, ekki síst þá sem áður hafa lýst efasemdum um málið. Það gæti hugsanlega ráðið úrslitum málsins.

Það er síðan sjálfstætt rannsóknarefni, hvers vegna þessi gögn koma fyrst fram núna. Getur verið að upplýsingum, sem augljóslega skiptu máli, hafi verið leynt fyrir þinginu? Getur verið að jafnvel ráðherrum ríkisstjórnar hafi ekki verið kunnugt um að samninganefndarmenn hefðu í höndunum mikilvægar upplýsingar, sem gætu haft áhrif á gang málsins? Getur til dæmis verið að utanríkisráðherra hafi farið til mikilvægs fundar við utanríkisráðherra Breta í lok mars án þess að honum hafi verið kynnt þessi atriði? Vissi fjármálaráðherra af þessu? Hvað um helstu trúnaðarmenn ráðherrans? Sást mönnum í stjórnkerfinu yfir þessi gögn þegar verið var að útvega fjárlaganefnd og þinginu í heild allar þær upplýsingar, sem máli skiptu? Voru það mannleg mistök, klaufaskapur eða eru á því einhverjar aðrar skýringar – eðlilegar og málefnalegar eða í versta falli annarlegar og ómálefnalegar? Nú er óhjákvæmilegt að fram komi hver vissi hvað, hvenær og hvers vegna ekki var upplýst um tilvist gagnanna fyrr en nú – hálfu ári eftir að þingið fékk málið fyrst til meðferðar.

Minna má á að allt frá því málið kom fyrst til kasta þingsins í sumar hafa þingmenn stjórnarandstöðunnar ítrekað haft uppi afdráttarlausar kröfur um að öll gögn yrðu lögð fram. Það ætti að vera þingmanna sjálfra að meta hvað skipti máli í þessu sambandi og til þess að geta áttað sig á því þyrftu þeir að sjá gögnin, eða að minnsta kosti að vita af tilvist þeirra. Fjármálaráðherra og aðrir ráðherrar hafa svarað þessum kröfum með þeim hætti að auðvitað yrði allt upplýst og öll gögn lögð fram. Ráðherrann hefur státað sig af því að aldrei í sögu þingsins hafi þingmenn haft jafn greiðan aðgang að gögnum nokkurs máls. Samt hefur í ferli málsins hvað eftir annað þurft að draga út með töngum ný - og raunar gömul gögn líka - og mörg þeirra hafa varpað nýju ljósi á atburðarásina bæði fyrir og eftir undirritun samninganna við Breta og Hollendinga 5. júní. Sú staða er enn uppi í dag, 30. desember.

Ríkisstjórnarflokkarnir geta ekki boðið þingi og þjóð upp á það gerræði, að afgreiða málið áður en öll kurl eru komin til grafar í þessum efnum.