Skjaldborgir rísa eins og gorkúlur - við þurfum að byggja eina utan um Icesave

Seðlabankar heimsins og stjórnmálamenn aðrir en á Íslandi hafa lært talsvert af kreppunni miklu 1929- 1932. Hagfræðingar heimsins eru nokkuð sammála um að þær aðgerðir yfirvalda og seðlabanka sem gripið var til þegar núverandi kreppa skall á hafi tekist nokkuð vel enn sem komið er. Þessar aðgerðir fólust að mestu í því að auka peningamagn í umferð og styrkja innviði fjármálastarfseminnar í hverju ríki fyrir sig. Hagfræðingar hafa sumir talið að með því að ríkið eyði nógu miklu sé hægt að kaupa sig út úr kreppunni og á sama hátt nái ríki sér ekki upp úr kreppu nema með því að fjármagn sé aukið í umferð og vísað er til Japans sem enn hefur ekki náð sér úr kreppu sem staðið hefur yfir árum saman.

Verðbréfamarkaðir heimsins hafa tímabundið rétt úr kútnum í takt við aukið peningamagn í umferð en þetta tvennt helst yfirleitt í hendur eins og sjá má á Íslandi frá 2003-2007. Á sama hátt lækka markaðir þegar peningamagn dregst saman eins og sjá má á nýja Íslandi 2007-?. Stóra vandamálið við að stjórnvöld eyði sig út úr kreppunni er að ríkisútgjöld og skuldir ríkja geta vaxið svo mikið að stjórnvöld hætta að geta greitt af skuldum sínum. Nú eru nokkur teikn á lofti um að ýmis ríki eigi í erfiðleikum með skuldir sínar. Lækkun á lánshæfismati Grikklands, Írlands og Bretlands vofir yfir. Dubai á í miklum vandræðum og ýmis Eystrasaltsríki eiga í stórkostlegum vandamálum. Bankastjóri Evrópska seðlabankans hefur nýlega tjáð sig um að nú verði dregið úr þeim yfirdráttarlínum sem einstök ríki innan Evrópusambandsins hafa nýtt sér undanfarna 12 mánuði. Ekki þarf að spyrja að leikslokum fyrir ríki á borð við Grikkland og Írland en hvorugt ríkið hefur nokkra burði til að fara út á almennan markað og sækja sér fé auk þess sem þau eru með evru sem gjaldmiðil. Gjaldmiðlar beggja ríkja eru sterkir og því hjálpar útflutningur ekki þessum ríkjum á neinn hátt, eina sem sterkur gjaldmiðill gerir fyrir þessi ríki er að kaupmáttur almennings í þessum ríkjum rýrnar verulega og samkeppnisstaða ríkjanna versnar í kjölfarið. Sem betur fer höfum við ekki evru sem gjaldmiðil enda væru vandamál okkar mun stórbrotnari ef svo væri.

Einstök ríki sjá núna fram á að þurfa að velja á milli þess að reisa skjaldborg utan um skuldug fyrirtæki sem eru með ótakmarkaðri ábyrgð ríkisins eða leyfa þeim að róa sem aftur getur varpað ljósi á veika stöðu viðkomandi ríkis gagnvart því að bjarga fyrirtækjum sem eru með ríkisábyrgð. Frægasta dæmið fyrir utan íslensku bankanna er líklega Dubai World sem stjórnvöld í Dubai ákváðu að láta róa auk Lehman Brothers í USA. Sífellt eru að koma ný dæmi inn á borð stjórnamálamanna um víða veröld. Á Íslandi eru menn að velta fyrir sér hvort bjarga eigi Byr sparisjóði og líklega munu koma stærri mál á borð stjórnmálamanna þ.e. hvort reyna eigi að bjarga OR og Landsvirkjun frá gjaldþroti. Í Evrópu munu menn velta fyrir sér hvort bjarga eigi einstökum aðildaríkjum ESB sem munu eiga í vandræðum svo sem Grikklandi eða Írlandi. Óvíst er með afleiðingar af þessum björgunarleiðangri en eitt er þó víst að skuldir ríkja heims munu hækka upp úr öllu valdi sem getur haft skelfilegar afleiðingar í för með sér.

Afdrifaríkustu afleiðingarnar að mínu mati verða hins vegar þær að stjórnvöld í Kína og oliuríkjum munu í auknum mæli hætta að fjárfesta sjóðum sínum í USA og Evrópu en í staðinn einbeita sér að sínum vandamálum heima fyrir. Keðjuverkunin mun verða sú að önnur ríki á borgð við USA, UK og Japan munu á sama hátt skrúfa fyrir lánveitingar til annarra smærri ríkja. Þannig mun aðgangur að erlendu fjármagni dragast saman fyrir mörg smærri ríki sem þurfa nauðsynlega á slíkum aðgangi að halda til að ná sér á strik. Ef þessi höft á flæði fjármagns á milli ríkja verður staðreynd erum við í reynd komin í sömu stöðu og á árunum 1929-1932 þegar tollmúrar og viðskiptahömlur á milli ríkja gerður kreppuna enn verri en hún þyrfti að vera.

Við erum ekki undanskilin og þessir atburðir í Dubai munu þegar allt kemur til alls hafa mjög slæm áhrif á stöðu okkar þar sem lengra verður í aðgang að erlendu fjármagni heldur en vonir voru bundnar við. Við þessar aðstæður er í reynd ekkert vit í því að reyna að greiða erlendar skuldir okkar í erlendum gjaldmiðlum þ.á.m. Icesave skuldir. Stjórnmálamenn verða að vakna og byrja að hugsa um landsmenn og hag þeirra næstu árin. Að mínu mati á að leysa Icesave með þeim hætti að Ísland gefi út einhliða tilkynningu um að tryggingasjóður innistæðueigenda hafi ákveðið að greiða breskar innistæður í útibúi Landsbanka Íslands í íslenskum krónum á tíu árum með eitt prósent vöxtum. Þessi ákvörðun hafi verið tekin á grundvelli laga sem setja þarf strax og byggja á sömu sjónarmiðum og neyðarlögin, einfaldlega þeirri staðreynd að gjaldmiðill okkar er króna en ekki pund og því hafi verið ákveðið að greiða öllum innistæðueigendum eða núverandi framsalshafa þeirra (breska ríkinu) út innistæður sínar í krónum á tíu árum. Ef breska ríkið vill ekki taka við þessum peningum í krónum þá einfaldlega fá þeir ekkert greitt frá okkur. Margt bendir til þess að alþjóðasamfélagið þurfi að sætta sig við að margskonar skjaldborgir verði reistar utan um ýmiskonar hagsmuni einstakra þjóða sem byggja á því að hagsmunir þess fólks sem byggir landið gangi framar hagsmunir einstakra kröfuhafa, Icesave er ein af þeim skjaldborgum sem við þurfum að reisa og það strax. Ef samfylkingarfólk sér ekki að þessa skjaldborg þurfi að reisa getur það einfaldlega bara komið sér úr landi, við þurfum ekki á fólki sem tekur hagsmuni breta fram yfir okkar eigin hagsmuni að halda í þessu landi.