Atvinnuumsækjendur reyni að draga úr neikvæðum afleiðingum höfnunar

Eugene Rubinov

Ábyrgð atvinnumiðlana og fyrirtækja sem leita af starfsfólki er gríðarlega mikil þessa dagana.

Það ríkir viðkvæmt og vandmeðfarið atvinnuástand. Atvinnuleit blasir við þúsundum Íslendinga. Margir hafa þurft að sætta sig við störf sem þeim hugnuðust ekki fyrir rúmu ári síðan, launin eru einnig ekki í samræmi við fyrri horfur. Veruleiki atvinnuveganna er gerbreyttur og róðurinn er fyrirtækjum erfiður. Hver og einn þarf að rýna í menntun og fyrri störf og bera þau saman við það sem þeim stendur til boða í dag. Niðurstaðan er oftar en ekki sú að nauðsynlegt sé að endurskoða vonir og væntingar. Það getur verið erfið reynsla og eftirsjá fylgir því jafnan. En þetta er einnig tækifæri til þess að breikka væntingarrammann og rýmka fyrir öðrum tækifærum. Til að mynda er nýsköpun og alls kyns hönnunarvinna í hæstu hæðum í dag. Sjálfskaparviðleitnin hefur aldrei verið meiri.

Svo eru það þeir sem ekki ætla að feta nýsköpunar- og hönnunarveginn heldur ganga nú á milli ráðningarþjónusta og reyna að ,,selja sig„ eftir bestu getu. Þetta er afskaplega lýjandi og erfitt fyrir sálartetrið. Því þetta höfnunarferli getur haft miklar og neikvæðar afleiðingar þar til að takmarkinu er náð. Margir eru um hituna, samkeppnin er mikil og geta ólíklegustu atriði skilið á milli ráðningar og höfnunar. Allt frá fögru útliti til doktorsgráðu, frá flottum skóm til þess að hafa komið fram sjónvarpi. Allt skiptir máli. Ráðningarferli getur leitt til þess að umsækjendur upplifa það að sá sem er ráðinn er afar hæfur í starfið en það kemur einnig fyrir að það sætir furðu hver að lokum hlýtur hið eftirsótta hnoss. Margar spurningar um eigið hæfi og annarra vakna við slíka höfnun.

Að verða ekki valinn er ósigur, líkt og börnin þá ráðum við yfirleitt illa við að tapa. Ósigri fylgir gjarnan reiði, sársauki og að lokum sátt. Reiðin yfir því að þessi ,,fífl„ hafi ekki ráðið réttu manneskjuna. Sársaukinn yfir því að vera ,,ekki nógu góður“, að hafa ekki valið ,,réttu leiðina“ fyrir nokkrum árum í starfs- og menntavali. Þessar tilfinningar geta magnast ef umsækjandi telur að ekki hafi verið farið eftir faglegum viðmiðum við ráðningu. Að lokum sættir umsækjandi sig við að hafa ekki fengið það starf sem hann sóttist eftir og heldur á ný mið. En með nýjum miðum fylgir því miður stundum að umsækjandi hefur tapað hluta af sjálfstrausti sínu. Hann lækkar kröfurnar, gerir sér minni væntingar og jafnvel í sumum tilfellum hættir að leita af vinnu og dregst að lokum inn í skel sína sem fyllt er af atvinnuleysisbótum og illsku út í kerfið. Þetta má alls ekki gerast.

Ábyrgð atvinnumiðlana og fyrirtækja sem leita af starfsfólki er gríðarlega mikil þessa dagana. Þau verða að notast við eins fagleg viðmið og hægt er og gera sér grein fyrir tilfinningum þeirra sem sækja um vinnu. Vinaráðningar verða aldrei alveg úr sögunni það er veruleiki sem sjaldan má viðurkenna opinberlega. Okkur hættir auðvitað til að velja frekar þá sem við þekkjum til og jafnvel treystum heldur en þeim sem við þekkjum bara á blaði.

Yfirvöld hafa gert sitthvað til að draga úr neikvæðum afleiðingum atvinnuleitar- og leysis, en betur má ef duga skal. Fréttir af niðurskurði, skattahækkunum draga ekki úr óttanum við framtíðina. Umhverfi fyrirtækja er afar erfitt og má segja að mörg þeirra fremji kraftaverk hver mánaðarmót miðað við það rót sem nú hefur ríkt í rúmt ár. Yfirvofandi skattahækkanir á fyrirtæki hafa samlegðaráhrif á starfsfólkið, því má ekki gleyma. Umhverfi fyrirtækja og stofnanna verður að vera á þann veg að það leiti frekar eftir starfsfólki heldur en að það neyðist til að setja tvöfalt álag á starfsmenn sína sem hreyfa engum mótmælum við vegna hræðslunnar við atvinnuleysi.

En þeir sem eru í miðju kafi í atvinnuleit mega ekki gefast upp og taka höfnun of nærri sér, því þetta er ekkert (mjög) persónulegt. Umsækjendur verða að halda áfram leit sinni og reyna að draga úr neikvæðum afleiðingar höfnunar. Það geta þeir meðal annars gert með því að taka mið af ótrúlega erfiðu umhverfi sem fyrirtæki og stofnanir starfa við og leið leggja þá kröfu á stjórnvöld að sýna aðgát í aðgerðum sínum.