Skuldir heimilinna valda deilum á stjórnar­heimilinu

LM

Lilja Mósesdóttir

Strax eftir að Samfylking og vinstri-grænir komust í ríkisstjórn 1. febrúar 2009 var látið að því liggja, að ný tíð væri að hefjast fyrir skuldug heimili í landinu. Stjórnarliðar börðu sér á brjóst vegna frumvarps um greiðsluaðlögun, sem þeir flýttu sér að afgreiða, enda væri þar að rætast margra ára draumur Jóhönnu Sigurðardóttur.

Í ljós hefur komið, að lögin um greiðsluaðlögun, urðu ekki sú lausn á öllum vanda skuldara, sem málsvarar Jóhönnu Sigurðardóttur lýstu. Þau eru hins vegar til marks um sýndarmennsku málflutningsins og spunann, sem einkenndi málflutning stjórnarsinna frá 1. febrúar til 25. apríl og hefur síðan haldið áfram fyrstu 100 daga ríkisstjórnarinnar eftir að hún var mynduð sem meirihlutastjórn eftir kosningar.

Í Fréttablaðinu 19. ágúst er haft eftir Lilju Mósesdóttur, formanni félagsmála- og trygginganefndar Alþingis, að almenningur þrýsti mjög á þingmenn að gera eitthvað til að laga skuldavanda heimilanna, til lengri tíma séð.

Um leið hafi lánastofnanir fundið fyrir minni greiðsluvilja, því lánin hækki á sama tíma og eignir lækka í verði. Þingmenn ræði almennar afskriftir húsnæðisskulda og hafi fengið á sinn fund fulltrúa viðskiptabanka ásamt fulltrúa nefndar félagsmálaráðherra um endurmat á löggjöf og úrræðum fyrir skuldsett heimili. Þá hefur blaðið orðrétt eftir Lilju:

„Það er búið að færa fé frá skattgreiðendum til fjármagnseigenda í gegnum peningamarkaðssjóði og það ríkir ekki almenn sátt um það. Það er óhjákvæmilegt að afskrifa einhverjar skuldir heimilanna, eins og það þarf að afskrifa skuldir fyrirtækja.“

Lilja kallar þetta að „lágmarka það tap sem samfélagið hefur af gjaldþrotum“. Mikilvægt sé að viðhalda greiðslugetu fólks. Frysting erlendra lána hafi takmarkað gildi, og greiðsluaðlögun hafi ekki gengið sem skyldi. Krafa sé uppi um skýrar aðgerðir til lengri tíma.

Spurð hversu hátt hlutfall skulda sé rætt um að afskrifa segir Lilja að það mótist af því hversu miklar afskriftir hafi orðið af húsnæðislánum, þegar þau voru færð úr nýju bönkunum og yfir í þá gömlu. Bankarnir hafi enn ekki gefið það upp.

Árni Páll Árnason, þingmaður vinstri-grænna er félagsmálaráðherra. Hann hefur slegið úr og í, þegar spurt er, hvernig taka skuli á skuldum heimilanna. Afstaða hans ber þess skýr merki, að um þetta sé deilt við ríkisstjórnarborðið eins og allt annað.

Deilur stjórnarflokkanna birtast einnig í Fréttablaðinu 19. ágúst, því að Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, varaformaður félagsmála- og trygginganefndar, er alls ekki sammála Lilju, nefndarformanni. Sigríður Ingibjörg segir:

„Almennar niðurfellingar eru ekki á stefnuskrá Samfylkingar né í stjórnarsáttmála. Það eru engir fjármunir til í þetta og ég sé ekki hvaðan þeir ættu að koma. En við þurfum að taka á okkur álögur vegna fólks sem er í alvarlegum vandræðum. Þær byrðar eigum við að bera saman. En þeir sem tala fyrir almennri niðurfellingu hafa aldrei beinlínis sagt hver á að borga fyrir þetta. Það væri gaman að vita.“

Smáfuglarnir eru þeirrar skoðunar, að þessi frétt í Fréttablaðinu gefi raunsannari mynd af stöðu mála á stjórnarheimilinu eftir 100 daga samstarfið en spuninn um fjölda mála á verkefnaskrá og hve mörgum þeirra hafi verið lokið. Á sínum tíma sögðust stjórnarliðar hafa tekið að skuldum heimilinna með lögum um greiðsluaðlögun, nú deila þeir um, hvernig taka skuli á skuldum heimilanna.

Smáfuglarnir velta fyrir sér, hvort stjórnarliðar þurfi að hafa nokkrar áhyggjur af málinu, þeir krefjist þess bara af stjórnarandstöðunni, að hún leysi þá úr snörunni, eins og í ESB og ICESAVE málunum.