Leiðarar þýskra blaða um þjóðar­atkvæða­greiðsluna

Smáfuglarnir rýndu í vefsíðuna Spiegel Online 8. mars, þar sem tekið er saman efni úr leiðurum þýskra blaða um þjóðaratkvæðagreiðsluna á Íslandi 6. mars. Hér fer endursögn smáfuglanna á þessu efni.

Süddeutsche Zeitung vinstra til miðju segir, að Íslendingar skelli skuldinni af bankahruni þeirra á gallað evrópskt fjárhagskerfi. Íslendingar hafi valið aðild að kerfinu, fyrir hrunið hafi íslenskir stjórnmálamenn fagnað þessum reglum og þeir hafi meira að segja lagt bönkum sínum lið. Kannski hafi þeir verið haldnir blindu, ef til vill sé þeir spilltir. Hvað sem því líði, hafi þeir verið kjörnir af þjóð sinni og þess vegna beri hún nokkra ábyrgð á hörmungunum.

Gagnrýni Íslendinga sé hins vegar rétt að því leyti, að alþjóðalög og reglur séu mjög gloppóttar. Væri málum ekki þannig háttað, hefðu bankamenn í Reykjavík ekki eins auðveldlega getað plokkað fé af litlum sparifjáreigendum erlendis og þröngvað landi sínu að barmi gjaldþrots. Evrópskar fjármálareglur kölluðu ekki á slíkar aðgerðir, en stöðvuðu þær ekki heldur. Í því ljósi beri ESB-ríki einnig nokkra ábyrgð. Nýtt Icesave-samkomulag ætti að endurspegla þessar staðreyndir og dreifa byrðunum milli viðkomandi ríkja í samræmi við þær.

Í hinu vinstrisinnaða Die Tageszeitung segir, að Íslendingar hafi tekið viturlega ákvörðun, án hennar hefðu þeir eyðilagt land sitt. Hvers vegna ætti þjóð að bæta tjón sparifjáreigenda, sem hættu fé sínu af fúsum og frjálsum vilja í von um mikinn gróða? Þeir, sem afhenda dularfullum spekúlöntum peningana sína, gera það á eigin ábyrgð. Að krefjast endurgreiðslu fjárins af hverjum einasta Íslendingi gengur ekki upp samkvæmt rökum markaðskapítalisma. Íslendingar beri að sjálfsögðu einnig ábyrgð á því að bankar þeirra urðu gjaldþrota. Í meira en áratug hafi þeir lifað í þeirri trú, að þeir yrðu ríkasta eyþjóð í heimi og stutt markaðsholla stefnu ríkisstjórnar sinnar, sem í staðinn hafi þurrkað út norræna velferðarkerfið. Þeir eigi nú fullt í fangi með að glíma við brotthvarf þess.

Í viðskiptablaðinu Handelsblatt er sagt, að frá bankahruninu hafi komist í tísku að einkavæða hagnað banka en leggja tap þeirra á samfélagið. Íslendingar hafi þorað að hafna þessari reglu. Að gefa þeim fingurinn núna og kvarta sé einfaldlega alrangt. Blaðið spyr, hvaða önnur vestræn þjóð hefði ákveðið að gera annað í þjóðaratkvæðagreiðslu. Íslendingar hafi skapað sér vígstöðu og haldið henni og til þess hafi þeir rétt. Hvers vegna ættu þeir að borga skuldir, sem safnað hafi verið af fáeinum peningafurstum? Niðurstaða atkvæðagreiðslu hefði orðið hin sama í Þýskalandi, Bretlandi og Bandaríkjunum, hefði fólki verið gefinn kostur á að greiða atkvæði um björgunaraðgerðir vegna banka. Íslendingar hafi sett mikilvægan fleyg í umræðuna um, hvernig takast eigi á við fjármálakrísuna. Hið sorglega í máinu sé, að þeir hafi sett sér framtíðarþröskuld. Aðild þeirra að ESB kunni að verða erfiðari en ella fyrir bragðið.

Frankfurter Allgemeine Zeitung, sem er hægra megin við miðju, segir, að Icesave-viðskiptavinir í Bretlandi og Hollandi hafi sópað að sér háum vaxtagreiðslum, á meðan allt lék í lyndi, svo að báðir aðilar beri ábyrgð. Telur blaðið að kalla eigi að borðinu sjálfstæðan sáttasemjara fyrir næstu samningalotu. Lögmál hins sterka eigi ekki að ráða, þegar í hlut eigi vinaríki. Ísland sé tilraunastofa í fjármálakrísunni og margar spurningar vakni. Hvað mundi gerast, ef almenningur gæti greitt atkvæði um, hvort hann eigi að axla kostnað vegna taps banka? Eða skulda sem stjórnmálamenn hafi safnað? Spurningin sé ekki eins vitlaus og hún kunni að hljóma. Grundvallarþáttur sérhvers lýðræðisríkis sé stjórn almennings á skatttekjum. Bankamenn og stjórnmálamenn ættu að vera mjög óttaslegnir, til þessa hafi þeir lagt lítið á sig til að skýra fyrir fólki hina títtnefndu „kerfisáhættu“, sem þeir segist vera að minnka með því að verja fé annars fólks og annarra kynslóða. Að sínu leyti verði borgarar og neytendur einnig að viðurkenna, að þeir hafi þolað þennan ágalla alltof lengi.