Eru Icesave eignir Landsbankans í eigu annarra kröfuhafa?

Landsbanki

Það er á ábyrgð 63 þingmanna okkar að kynna sér nákvæmlega hvaða eignir þetta eru og hvort þær séu raunverulega nothæfar með þeim hætti að þær verði seldar okkur til hagsbóta.

Nauðasamningur við Bretland hefur verið staðfestur af ríkisstjórn og sýnist sitt hverjum um innihald hans. Eins og ég hef haldið fram hér áður liggur fyrir að íslenska ríkið er löngu orðið ógjaldfært og í raun gjaldþrota og lengi hefur legið fyrir að ríkið þarf að fara í nauðasamninga við alla kröfuhafa sína, stóra sem smáa. Það eru ákveðin tækifæri fólgin í þessum samningsdrögum sem enn hafa ekki verið staðfest á Alþingi en einnig eru ógnanir sem kunna að leynast í samningnum.

Helstu tækifærin í samningnum snúa að því að með samþykkt samningsins er búið að eyða stórum áhættuþætti fyrir endurreisn Íslands sem ætti að leiða til þess að gjaldmiðillinn ætti að styrkjast og traust erlendra fjárfesta og alþjóðasamfélagsins á Íslandi ætti að aukast í kjölfarið. Þá eru tækifæri fólgin í því að samningurinn gefur möguleika á því að hægt sé að fara í útboðsferli með allar eignir Landsbankans sem eiga að standa undir Icesave og hugsanlega fá aðila sem er tilbúinn að taka yfir eignirnar á einu bretti gegn yfirtöku á láninu í leiðinni og núlla þannig út samninginn mjög fljótt. Þá mun skuldbindingin líklega ekki verða svo háskaleg fyrir íslenska ríkið í nánustu framtíð þar sem líklegt er að verðbólga muni geysa á næstu árum í Bretlandi sem mun grafa undan virði gjaldmiðilsins þar í landi og þannig muni þurfa færri krónur til að uppfylla greiðsluskyldu ef einhver verður á næstu árum. Þá er vaxtaprósenta lánsins ekki endilega svo slæm þegar horft er til þess að vextir munu hækka hratt samfara mikilli verðbólgu á næstu árum og einnig er ljóst að áhættuálag ríkja fær mjög hækkandi á sama tíma og er í raun lægra heldur en íslenska ríkið gæti fengið annarsstaðar.

Ógnanir sem fylgja samningnum felast hins vegar að mínu mati í því að ekki er víst að eignirnar sem á að selja falli endilega til Tryggingasjóðs innistæðueigenda sem er lántaki og þar af leiðandi er óljóst hvort Íslenska ríkið geti f.h. sjóðsins nýtt eignirnar í Englandi til að selja hæstbjóðanda eins og gert er ráð fyrir. Staðreyndin er nefnilega sú að allir kröfuhafar gamla Landsbankans hljóta að eiga tilkall til þessara eigna eftir ákveðinni aðferðarfræði, ekki bara innistæðueigendur Icesave. Þá er einnig óljóst með þau málaferli sem munu klárlega fara af stað út af þessum eignum sem einhverjir kröfuhafar bankans telja sig eiga tilkall til en það kæmi alls ekki á óvart að fyrrverandi bankastjórar Landsbankans væru búnir að veðsetja sama hlutinn oftar en einu sinni eða ágreiningur sé um veðetningu eða eignarhald á ákveðnum eignum. Þá er allt óljóst með hvort neyðarlögin sem sett voru í haust standist fyrir dómstólum sem er grunnforsenda fyrir þessu samkomulagi.

Ef skilanefnd gamla Landsbankans ákveður að selja einhverja eign og nýta andvirðið til niðurgreiðslu á láninu en síðar kemur í ljós að tilheyrði öðrum kröfuhöfum með réttu er ríkið búið að baka sér skaðabótaskyldu og þá er ljóst að stór hluti af þessum rúmlega 900 milljörðum mun falla á okkur og okkar barnabörn með einum eða öðrum hætti og þar með er búið að festa okkur í skuldklafa sem ekki verður séð út úr.

Ég hefði talið fyrirfram að einhver hluti þessara eigna hljóti að tilheyra öllum kröfuhöfum gamla Landsbankans eftir gjaldþrotalögum en ekki endilega einum þeirra Tryggingasjóði innistæðueigenda sem fær framseldar innistæðukröfur Breta og Hollendinga samkvæmt samkomulaginu. Ef þetta atriði er óljóst og fellur gegn okkur í málaferlum er jafn ljóst að þessi samningur verður sennilega sá versti sem nokkur ríkisstjórn hefur skrifað upp á. Hættan er sú að þessi samningur sé gerður of snemma í ferlinu þar sem enn er óljóst hvaða eignir er um að ræða og hvort þær tilheyri okkur og þá er ekki enn ljóst með gildi neyðarlaganna, minnsti vafi getur haft úrslitaþýðingu fyrir okkur. Úr þessari óvissu þarf að leysa með ítarlegu lögfræðiáliti eða áreiðanleikakönnun áður en hægt er að skrifa undir samkomulagið.

Það er á ábyrgð 63 þingmanna okkar að kynna sér nákvæmlega hvaða eignir þetta eru og hvort þær séu raunverulega nothæfar með þeim hætti að þær verði seldar okkur til hagsbóta eins og gert er ráð fyrir eða hvort þær tilheyri spákaupmönnum í London og New York sem nú halda á mestum hluta af skuldabréfum á gamla Landsbankann og eiga þar með hlutdeild í öllum eignum þrotabús bankans samkvæmt lögum. Ef Alþingismenn sinna ekki þessari rannsóknarskyldu sinni áður en þeir samþykkja samkomulagið þá hlýtur íslenskur almenningur að lýsa yfir allri ábyrgð á hendur þeim 63 alþingismönnum sem ætla að skrifa upp á þennan samning án þess að hafa fullvissu fyrir því að lántakinn Tryggingasjóður innistæðueigenda eigi tilkall til þessara eigna framar öðrum kröfuhöfum. Fari svo að þessar eignir séu ekki sannarlega til staðar fyrir okkur til að greiða inná lánið mun samþykki alþingismönnum á þessu samkomulagi án þess að vinna heimavinnu sína verða þeim til ævarandi skammar.

Samkomulagið er ekki alslæmt en minnsti vafi um túlkun á eignarhaldi á eignum gamla Landsbankans eða vafi um forgangsrétt innistæðusjóðs til eigna við hrun bankans má bara ekki vera fyrir hendi. Ef minnsti vafi er fyrir hendi er betra að bíða og sjá hvort neyðarlögin frá því í haust standist og á sama tíma láta skera úr um gildi Icesave skuldbindinga fyrir dómstólum.